Na levering van gekant plaatwerk controleer je de maatvoering door de buitenmaten, kanthoeken en rechtheid te meten met een schuifmaat, hoekmeter of digitale gradenboog. De toleranties die gelden, hangen af van het materiaal, de plaatdikte en de afgesproken norm. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over het controleren van gekant plaatwerk.
Welke toleranties gelden voor gekant plaatwerk?
Voor gekant plaatwerk gelden in de praktijk toleranties van ±0,5 mm op maten tot 1.000 mm en ±1,0 mm op maten boven 1.000 mm. Op kanthoeken is een afwijking van ±1° gebruikelijk als standaard. Deze waarden zijn gebaseerd op de gangbare norm ISO 2768-m voor metaalbewerking, tenzij op de tekening strengere toleranties zijn opgegeven.
Hoe strakker de tolerantie, hoe meer invloed het materiaal heeft. Staal gedraagt zich anders dan aluminium of RVS. Aluminium veert meer terug na het kanten, wat de hoek beïnvloedt. RVS heeft een hogere treksterkte en vraagt meer kantdruk, wat kleine afwijkingen in dunne platen kan veroorzaken. Dikker materiaal geeft over het algemeen meer tolerantiespreiding dan dunner materiaal.
Als je kanten als bewerking laat uitvoeren, is het verstandig om de gewenste toleranties altijd op de tekening te vermelden. Standaard toleranties zijn prima voor de meeste toepassingen, maar bij pasnauwkeurige onderdelen of montageframes wil je dat de leverancier weet wat de grenswaarden zijn.
Welke meetmiddelen heb je nodig om plaatwerk te controleren?
Voor het controleren van gekant plaatwerk heb je minimaal een schuifmaat (voor lengtematen), een digitale hoekmeter of gradenboog (voor kanthoeken) en een stalen meetlat of meetband (voor langere maten en rechtheid) nodig. Met deze drie middelen dek je de meest voorkomende controles af.
Voor nauwkeurigere controles kun je aanvullend gebruikmaken van:
- Micrometers voor plaatdikte en kleine toleranties
- Winkelhaak of hoekmeetblok voor het controleren van rechte hoeken (90°)
- Vlakplaat of referentievlak om doorbuiging of vervorming zichtbaar te maken
- Dieptemeter voor het meten van de positie van kanten ten opzichte van een referentievlak
Een digitale hoekmeter verdient de voorkeur boven een analoog model omdat je de meting direct kunt aflezen zonder interpretatiefouten. Zorg er altijd voor dat je meetmiddelen gekalibreerd zijn en dat je meet op een schoon, vlak oppervlak.
Hoe meet je de kanthoek van plaatwerk correct?
Je meet de kanthoek van plaatwerk correct door de hoekmeter of gradenboog vlak tegen beide vlakken van de kant te plaatsen, zo ver mogelijk van de kantronde af. Meet altijd aan de binnenzijde van de hoek voor de meest betrouwbare waarde. Zorg dat het onderdeel stabiel ligt en niet doorbuigt tijdens de meting.
Een paar praktische aandachtspunten:
- Meet op meerdere punten langs de kantlijn, niet alleen in het midden. Afwijkingen komen vaak voor aan de uiteinden van de kant door materiaalgedrag.
- Let op veerterugslag: het materiaal veert na het kanten iets terug. Een goede kantmachine compenseert dit, maar bij dunne of harde materialen kan dit merkbaar zijn.
- Vergelijk met de tekening: noteer de nominale hoek van de tekening en bereken de afwijking ten opzichte van je gemeten waarde.
- Meet bij kamertemperatuur: metaal zet uit bij warmte. Meet niet direct na transport in de zon of uit een warme vrachtwagen.
Bij meerdere kanten in één onderdeel meet je elke kant afzonderlijk. Ophoping van kleine afwijkingen per kant kan bij complexe producten leiden tot grotere totaalafwijkingen, ook al valt elke individuele kant binnen tolerantie.
Wat zijn veelvoorkomende maatafwijkingen bij gekant plaatwerk?
De meest voorkomende maatafwijkingen bij gekant plaatwerk zijn hoekafwijkingen door veerterugslag, lengteafwijkingen door materiaalrekking en vervorming of doorbuiging bij langere of dunne producten. Deze afwijkingen zijn niet altijd een teken van slechte kwaliteit, maar kunnen optreden als gevolg van materiaaleigenschappen of bewerkingsomstandigheden.
Hier een overzicht van de meest geziene afwijkingen en hun oorzaken:
- Hoekafwijking: het materiaal veert terug na het kanten, waardoor de hoek iets groter uitvalt dan geprogrammeerd. Dit speelt sterker bij aluminium en hogesterktestaal.
- Lengteafwijking: bij het kanten rekt het materiaal iets uit in de kantzone. Dit beïnvloedt de totale maat van het product, zeker bij meerdere kanten in één onderdeel.
- Doorbuiging of kromtrekken: dunne platen of lange smalle producten kunnen na het kanten licht doorgebogen zijn door interne spanningen in het materiaal.
- Positionele afwijking van de kantlijn: de afstand van de kant tot de rand wijkt af van de tekening, bijvoorbeeld door een fout in de aanslagpositie.
Als je bij het bestellen van plaatwerk op maat al weet dat je strikte maateisen hebt, is het slim om dit in de tekening of de ordernotities te vermelden. Zo kan de producent hier bij het instellen van de machine rekening mee houden.
Wanneer is een maatafwijking reden voor een klacht?
Een maatafwijking is reden voor een klacht wanneer de afwijking de opgegeven toleranties op de tekening overschrijdt, of wanneer er geen toleranties zijn opgegeven en de afwijking buiten de gangbare norm ISO 2768-m valt. Functionele onbruikbaarheid van het onderdeel is altijd een geldige klachtgrond, ook als de afwijking technisch gezien klein is.
Ga bij een klacht als volgt te werk:
- Documenteer de afwijking: noteer de gemeten waarden en vergelijk ze met de tekening. Maak foto’s van de meting.
- Controleer de tekening: staat de tolerantie duidelijk op de tekening vermeld? Zo niet, dan geldt de standaardnorm.
- Beoordeel de functionaliteit: past het onderdeel niet, of heeft de afwijking gevolgen voor de montage of werking? Dan is het een terechte klacht.
- Neem contact op met de leverancier: geef duidelijk aan welke maat afwijkt, met hoeveel, en wat het gevolg is voor het gebruik.
Kleine afwijkingen die binnen de toleranties vallen maar toch ongewenst zijn, zijn technisch gezien geen klacht. In dat geval is het beter om bij de volgende order de toleranties strakker op de tekening te zetten.
Hoe One Click Steel helpt met gekant plaatwerk op maat
Bij ons bestel je gekant plaatwerk eenvoudig en snel via ons online portaal. Je uploadt je tekening, ontvangt binnen één minuut een gedetailleerde prijsopgave en kiest zelf je leverdatum. Geen e-mail, geen wachten, geen terugbelverzoek. Wij verzorgen zowel het materiaal als de bewerking, inclusief kanten, en leveren het kant-en-klare product bij je af.
- Lasersnijden en kanten in één order, via één portaal
- Directe prijsopgave na het uploaden van je DXF of STEP-bestand
- Jij kiest de leverdatum op het moment van bestellen
- One Click Fix-service: fouten in je tekening corrigeren we proactief, zodat de productie niet stil ligt
- Levering binnen 3 tot 4 werkdagen als standaard
Wil je jouw onderdelen snel en eenvoudig laten produceren? Upload direct je tekening, ontvang direct een prijs en bestel online. Zo weet je meteen waar je aan toe bent en kunnen we snel voor je aan de slag. Meer weten over wat we doen? Lees dan meer over One Click Steel.